Smart Province (จังหวัดอัจฉริยะ)

บทนำ
กระทรวงมหาดไทย กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ไอซีที) ทำข้อตกลงความร่วมมือ (MOU)ร่วมกันในโครงการ “Smart Province (จังหวัดอัจฉริยะ)” โดยเลือกจังหวัดนครนายก เป็นจังหวัดต้นแบบ (SmartNakhonNayok Province) ของโครงการนี้
"จังหวัดอัจฉริยะ" เป็นโครงการของกระทรวงไอซีที ที่ดำเนินการขึ้นเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน และพัฒนาประสิทธิภาพการบริหารราชการในจังหวัด ให้เกิดความเท่าเทียมกันในการเข้าถึงเทคโนโลยีสารสนเทศ ตลอดจนพัฒนาจังหวัดให้พร้อมสู่การเป็น "Smart Thailand" ซึ่งในระยะแรกของโครงการ ได้กำหนดให้จังหวัดนครนายกเป็นต้นแบบ เพราะมีองค์ประกอบในแง่ของจังหวัด ซึ่งมีขนาดพื้นที่เหมาะสม ทั้งยังมีความพร้อมทางด้านสถานที่ราชการ สถานที่ท่องเที่ยว แหล่งเกษตร ฯลฯ โดยจังหวัดอัจฉริยะเป็นการนำเทคโนโลยีไอซีทีมาปรับปรุงการทำงานทั่วทั้งจังหวัดตั้งแต่ระดับเมือง อำเภอ ตำบล และกระจายทั่วถึงระดับหมู่บ้าน โดยใช้ไอซีทีเป็นเครื่องมือในการยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชน โดยมีแนวทาง 3 ประการคือ บริหารจัดการด้วยบูรณาการนำไอซีทีมาใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารจัดการและทำงาน โดยมีตัวชี้วัด 5 ประการได้แก่ ประการแรกวัดจากผลผลิตมวลรวมของจังหวัดที่จะต้องเพิ่มขึ้น ประการที่สองรายได้ประชากรต่อคนต่อปีต้องเพิ่มขึ้น ประการที่สามเกิดการกระจายตัวของรายได้อย่างทั่วถึงไม่กระจุกตัวอยู่ในเมืองหรือในคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ประการที่สี่ความผาสุกมวลรวมของประชาชนในจังหวัดต้องดีขึ้น และประการที่ห้าหน่วยงานภาครัฐมีค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการที่ลดลง

ความสำคัญและที่มาของการศึกษา
ปัจจุบันเทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทค่อนข้างมากในชีวิตประจำวันของคนเรา ทั้งในเรื่องของการศึกษา การดำเนินธุรกิจ รวมทั้งการปฏิบัติหน้าที่การงานของภาครัฐและภาคเอกชน แต่การเข้ามาของเทคโนโลยี อาจนำมาซึ่งช่องว่างระหว่างเทคโนโลยีกับประชาชนผู้ใช้งาน เนื่องจากต้องทำความเข้าใจและปรับตัว ทำให้ต้องมีการสอบถามความคิดเห็น เพื่อนำมาปรับกระบวนการเรียนรู้ ให้การทำงานมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น การศึกษาครั้งนี้หวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะเป็นประโยชน์ในด้านการให้ข้อมูลเพื่อเป็นแนวทางในการปรับปรุงแก้ไขให้มีประสิทธิภาพทั้งจังหวัดนครนายกและจังหวัดอื่นๆ ที่จะมีการพัฒนาในอนาคตได้เป็นอย่างดี

วัตถุประสงค์การศึกษา
1. เพื่อศึกษาระบบของโครงการ “Smart Province (จังหวัดอัจฉริยะ)”ของจังหวัดนครนายก
2. เพื่อศึกษาและประเมินความคิดเห็นของเจ้าหน้าที่ผู้ใช้งาน ประชาชน หรือบุคคลต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับโครงการ “Smart Province (จังหวัดอัจฉริยะ)”ของจังหวัดนครนายก

ขอบเขตการศึกษา
ทำการศึกษาจังหวัดต้นแบบอัจฉริยะนครนายก (SmartNakhonNayok Province)ในเขตพื้นที่ 4 อำเภอ ได้แก่ อำเภอเมืองนครนายก อำเภอบ้านนา อำเภอองครักษ์ และอำเภอปากพลี โดยลงพื้นที่เก็บข้อมูลตามหน่วยงานราชการ เอกชนและชุมชนอาทิเช่น ศาลากลางจังหวัด องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) โรงเรียน สหกรณ์ชุมชน ฯลฯ

ทฤษฎีและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
ทฤษฏีความทันสมัย (Modernization Theory)
Wilbert Moore (1963) ได้ให้นิยามของคำว่า ความทันสมัย ไว้ว่า หมายถึง ทฤษฎีความทันสมัยเป็นการเปลี่ยนผ่านของสังคมเดิมไปสู่สังคมของความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจ และความสัมพันธ์กับต่างประเทศ มีการประเมินทัศนะและการพัฒนาตนเอง
Cyril Black (1967) กล่าวว่า ความทันสมัย คือ กระบวนการของการพัฒนาทางปฏิวัติเศรษฐกิจของสถาบันต่างๆซึ่งปรับตัวให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและเป็นผลมาจากความรู้ที่ขยายตัวมากขึ้นของมนุษย์ซึ่งทำให้มนุษย์สามารถควบคุมสิ่งแวดล้อมที่มนุษย์อยู่ประกอบกับการปฏิวัติทางวิทยาศาสตร์ได้
พัชรินทร สิรสุนทร(2547:92) กล่าวว่า ลักษณะที่สำคัญของสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปสู่ความทันสมัย ประกอบไปด้วย ดังนี้
1. การเปลี่ยนแปลงวิถีการดำเนินชีวิตและเทคโนโลยีในการดำรงชีวิตจากแบบเรียบง่ายในสังคมจารีตไปสูการดำรงชีวิตที่อาศัยความรูและเทคโนโลยีระดับสูง มีความเป็นวิทยาศาสตร์มากขึ้น
2. เปลี่ยนแปลงระบบการผลิตจากเกษตรกรรมแบบยังชีพหรือการทำการเกษตรในที่ดินแปลงเล็กเพื่อบริโภคในครัวเรือนเป็นการผลิตขนาดใหญ่เพื่อขาย มีการจ้างแรงงานภายนอกครอบครัวหรือชุมชนแทนการใช้แรงงานในครอบครัว
3. มีระบบอุตสาหกรรมในโรงงานและการใช้เครื่องจักรกลเพิ่มมากขึ้น
4. วิถีชีวิตของคนเปลี่ยนแปลงจากความสัมพันธ์แบบไมเป็นทางการเป็นแบบเป็นทางการ
5.เกิดเมืองเพิ่มขึ้นและมีการขยายตัวของสังคมเมือง
6. มีการสร้างโครงสร้างพื้นฐานเช่น ถนนสาธารณูปโภคโรงเรียนโรงพยาบาล
7. เกิดชนชนกลางและผู้ประกอบการ (Entrepreneur) เพิ่มขึ้น
8. มีการเปลี่ยนแปลงระบบความเชื่อของคนจากอำนาจเหนือธรรมชาติ ครอบครัวและชุมชนนิยม เป็นความคิดเชิงเหตุผลปจเจกชนนิยมและวัตถุนิยม
9. โครงสร้างของครอบครัวเปลี่ยนแปลงจากครอบครัวขยายเป็นครอบครัวเดี่ยว
10. สถาบันทางสังคมต่างๆ มีความสลับซับซ้อนเพิ่มมากขึ้น
11. การจัดระเบียบทางสังคมใช้กฎหมายระเบียบข้อบังคับที่เป็นลายลักษณ์อักษรมากขึ้นแทนที่บรรทัดฐานและวิถีประชาที่ใช้กันในสังคมจารีต
ทฤษฎีความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจตามลำดับขั้น (The Stages of Economic Growth Theory)
เจาของทฤษฎีนี้คือ W.W. Rostow(1960)เป็นทฤษฎีที่เน้นหนักไปในทางการพัฒนาระบบการผลิตการขยายตัวด้านการผลิต การกระจายผลผลิตว่าจะทำให้ระบบเศรษฐกิจเจริญก้าวหน้า โดยที่ใช้ระบบเศรษฐกิจของยุโรปตะวันตกหลังการปฏิวัติอุตสาหกรรมเป็นตัวแบบในการศึกษา ซึ่งเขาสรุปว่าการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจนั้นจะเป็นลำดับ ซึ่งมี 5 ขั้นตอนคือ
1. ระบบเศรษฐกิจสังคมแบบดั้งเดิม (Tradition Society) เป็นเศรษฐกิจของมนุษย์สังคมดั้งเดิมที่ผูกพันอยู่กับจารีตประเพณีอย่างมาก การขยายตัวทางเศรษฐกิจมีน้อยเพราะอาชีพหลักคือการเกษตรนั้นยังไมมีเทคโนโลยีเกิดขึ้นมากนัก ผลผลิตจึงมีน้อย ครอบครัวเป็นหน่วยสังคมที่สำคัญที่สุด ทำหน้าที่ทั้งผู้ผลิตและผู้บริโภค
2. ขั้นเตรียมการพัฒนา (Precondition for Take ñ off) เป็นระบบที่สังคมมีการติดต่อค้าขายกับสังคมภายนอกมากขึ้น เพราะการคมนาคมติดต่อกันสะดวกสบายขึ้นการประกอบอาชีพเริ่มพัฒนามากขึ้นทั้งปริมาณและคุณภาพ มีการขยายตัวเพื่อเพิ่มคุณภาพการผลิต ผลผลิตกลายเป็นการผลิตเพื่อส่งขายมากขึ้นซึ่งขั้นนี้มีการนำเทคโนโลยีวิธีการใหม่ๆมาใช้มากขึ้น มีการสร้างทุนพื้นฐานอย่างกว้างขวาง
3. ขั้นเข้าสู่กระบวนการพัฒนา (Take ñ off Stage) เป็นระยะที่มีการตื่นตัวด้านการลงทุนทุกสาขา ทั้งด้านการเกษตร อุตสาหกรรม พาณิชยกรรม การศึกษา โดยภาคอุตสาหกรรมไดรับความสนใจมากเป็นพิเศษ อัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้นรวดเร็วมากมีโครงสร้างทางสังคม การเมือง เศรษฐกิจที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น สังคมเมืองไดเกิดขึ้นและขยายตัวอย่างรวดเร็วมาก
4. ขั้นทะยานเข้าสู่ภาวะของความอุดมสมบูรณ (Drive ñ to Maturity Stage) ขั้นนี้เป็นผลจากขั้นที่ 3เมื่อเศรษฐกิจในสังคมขยายตัว ทำให้ความเป็นอยู่ของสมาชิกในสังคมสะดวกสบายมากขึ้น เครื่องมือเครื่องใช้ตลอดจนเครื่องอำนวยความสะดวกต่างๆมีมากขึ้น มีการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีต่างๆ การจัดสรรทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพแรงงานส่วนใหญ่เป็นแรงงานที่มีฝีมือ มีเครื่องทุ่นแรงเข้ามาใช้แทนแรงงานคน สถานภาพของคนในสังคมส่วนใหญ่อยู่ในช่วงที่ต้องการความก้าวหน้าในชีวิตที่สูงยิ่งขึ้นกว่าเดิม
5. ขั้นอุดมสมบูรณ (Stage of High Mass Consumption) เป็นขั้นที่สมาชิกในสังคมมีมาตรฐานการครองชีพสูงมาก มีเครื่องมือเครื่องใช้ที่มีคุณภาพสูงคอยอำนวยความสะดวก วิถีชีวิตส่วนใหญ่มีส่วนเกี่ยวข้องอยูกับเทคโนโลยีสมัยใหม่มาก ประชาชนมีการบริโภคที่สมบูรณ์โดยทั่วหน้ากัน มีการจ้างงานเต็มที่ ประชาชนจะมีความรูสึกมั่นคงดำรงอยู่ในสังคมอย่างมีความสุข (Gracia, 1985)
ทฤษฎีระบบราชการ(Bureaucracy Theory)
แนวคิดเกี่ยวกับการบริหารและการจัดองค์การขนาดใหญ่ที่เรียกว่า“Bureaucracy”ถูกนำเสนอขึ้นมาโดยนักสังคมวิทยาชาวเยอรมัน Max Weber (1911) ซึ่งสามารถสรุปได้ว่า ระบบราชการเป็นองค์การที่ดีที่สุด มีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และประหยัดที่สุด โดยมีการยึดหลักการบริหารที่อาศัยความมีเหตุมีผล และความถูกต้องตามกฎหมายในการปฏิบัติงานมีการแบ่งงานกันทำอย่างเป็นทางการตามตัวบทกฎหมาย อาศัยหลักความรู้ความสามารถ (ระบบคุณธรรม) เป็นเกณฑ์ในการบริหารงานบุคคล กลไกการบริหาร (Administrative Apparatus) เป็นกลไกการควบคุม และทำหน้าที่เป็นตัวเชื่อมระหว่างผู้นำและกลุ่มชนที่ถูกปกครอง กลไกการบริหารต้องมีรูปแบบที่เหมาะสมกับรูปแบบแห่งอำนาจที่ผู้นำในสังคมนั้นใช้อยู่
ส่วน Frederick Winslow Taylor (1911) ได้เสนอว่า ควรให้ความสำคัญกับวิธีการทำงาน ซึ่งเรียกว่าเป็นวิธีการทำงานที่ดีที่สุด (One Best Way) ซึ่งถือว่าเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้การบริหารจัดการองค์การมีประสิทธิภาพ ประหยัด และสร้างผลกำไรรวมถึงการให้ความสำคัญกับปัจจัยอื่นด้วย เช่นบุคลากร

แผนการศึกษา
โครงการที่ต้องการศึกษา:
โครงการ “Smart Province (จังหวัดอัจฉริยะ)” โดยศึกษาจังหวัดนครนายก ซึ่งเป็นจังหวัดต้นแบบของโครงการนี้
วิธีการวิจัย:
เก็บข้อมูลด้วยการสอบถามข้อมูลและความคิดเห็นของเจ้าหน้าที่ผู้ใช้งาน ประชาชน หรือบุคคลต่างๆ จากหน่วยงานราชการ เอกชนและชุมชนในจังหวัดนครนายก รวมถึงการหาข้อมูลเพิ่มเติมจากทางอินเตอร์เน็ต

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ
รับทราบปัญหาหรืออุปสรรคในการดำเนินโครงการ เพื่อเป็นแนวทางในการปรับปรุงแก้ไขโครงการให้มีประสิทธิภาพทั้งจังหวัดนครนายกและจังหวัดอื่นๆ ที่จะมีการพัฒนาในอนาคต

แผนการดำเนินงาน

flickr:9653339607

เอกสารอ้างอิง
- NakhonNayok Smart Province The Road to Smart Thailand and Ready to AEC, http://bannahos.com/UserFiles/File/NYSP.pdf
- ขับเคลื่อน Smart Province วางเป้าก้าวสู่โครงการระดับชาติ, http://www.ictc.doae.go.th/upload/iblock/ba2/ba21073a243b30c2d63747e813a2d7b6.pdf
- เปิดโมเดลจังหวัดอัจฉริยะ ‘นครนายก’ ต้นแบบเมืองไอที, http://www.ictc.doae.go.th/upload/iblock/8fe/8feea8e5a4e4688f5c8f06be05e77b74.pdf
- นครนายก จังหวัดอัจฉริยะต้นแบบ,http://www.ny-thailand.net/

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License